شمس الدين حافظ

70

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

20 - نسخه طوپقاپو مكتوب سال 822 هجرى در كتابخانه سليمانيه اسلامبول به شماره 947 و 142 مضبوط است كه شامل 442 غزل و يك ترجيع‌بند 8 بيتى و يك غزل مكرر 5 بيتى و ده قطعه و يك فرد و 6 مثنوى و 19 قطعه با دو رباعى است و در اين نسخه يك غزل عربى شامل 8 بيت از حافظ وجود دارد 21 - نسخه‌هاى دكتر « يوسف نيرى » كه داراى 252 صفحه و مكتوب در سال 945 ه‍ . قمرى است كه اگرچه تاريخ كتابت ندارد ولى از روى كاغذ و حتى صحاف از روى صفحه آخر تاريخ تحرير را 806 يا 856 خوانده است . 22 - نسخه « اديب برومند » . مكتوب 874 ه‍ . ق كه در ورق آخر سال كتابت و نام كاتب آمده است . 23 - نسخه « عزت‌اوغلو » ظاهرا در نيمه دوم سده نهم هجرى به كتابت درآمده است ، خط نستعليق پخته و در صفحه اول در ميان سرلوح مذهب به خط كوفى تزيينى عبارت ديوان حافظ نگاشته شده است . نسخه مزبور شامل 375 غزل و 59 قطعه و رباعى و 2 مثنوى است 23 - نسخه تاجيكستان : اين نسخه كه در كتابخانه دستخطهاى شرقى آكادمى علوم تاجيكستان زير رقم 555 مضبوط است به كوشش « بانو كلثوم گليموا » با مقدمهء به زبان تاجيكى زير نظر مرحوم « عبد الغنى ميرزايف » با عنوان حافظ - چهل و سه غزل چاپ شده است . 24 - نسخه دكتر « اصغر مهدوى » : ( مورخ 836 ه‍ . ق ) 25 - نسخه برتيش مىوزيم به غير از نسخه شماره 6 كه كتابت آن سالهاى 813 - 814 مىباشد 25 - نسخه « ستايشگر » كه مكتوب سنه 994 ه‍ . ق است 26 - نسخه « فرود » كه به تاريخ 1020 كتابت آن مىرسد 27 - نسخه « فرهاد معتمد » ، داراى 140 ورق كه ظاهرا به سده 12 يا اوايل 13 ه‍ . ق تحرير آن مىرسد 28 - نسخه « پرتو » اين نسخه به خط شكسته و كتابتش ظاهرا به سده 13 هجرى مىرسد 29 - نسخه حيدرآباد كه در كتابخانه آصفيه حيدرآباد دكن به سال 818 ه‍ . ق تحرير آن مىرسد و وقتى اينجانب در هند بودم از اين نسخه بسيار استفاده كردم و رونويس و ديكته كردم زيرا متن اصلى آن ترجمه فارسى كليله و دمنه نصر الله منشى است و در حاشيه 364 غزل حافظ به خط نستعليق نوشته شده است 30 - نسخه موزه ملى دهلى كه كتابت آن 769 ه‍ . ق است كه كاتب در ذكر تاريخ به علت اشعارى كه درباره شاه منصور آمده به سال 967 ه‍ . ق مىرساند 31 - نسخه چاپ « افشار » كه نسخه‌اى بسيار قديمى است مربوط به قرن نهم كه توسط آقاى « ايرج افشار » تصحيح شده است 32 - نسخه چاپ خوانسارى مربوط به سال 1279 ه‍ . ق است كه در تهران به كوشش آقاى « محمد اكبر خوانسارى » چاپ شده است 33 - نسخه چاپ حكيم : به خط « محمود حكيم » فرزند دوم وصال شيرازى كه در بمبئى به چاپ رسانده است 34 - نسخه قدسى به خط مرحوم آقاى « محمد قدسى » در سال 1322 ه‍ . ق 35 - جامع نسخ به كوشش مرحوم « مسعود فرزاد » به‌وسيله دانشگاه شيراز 36 - چاپ انجوى شيرازى كه در تهران توسط آقاى « انجوى شيرازى » به چاپ رسيده است . اولين بار ديوان حافظ در سال 1791 ميلادى برابر 1169 شمسى در كلكته هندوستان در 157